Na lokalitetu Bubanj najstariji sloj pripada srednjem neolitu ili starčevačkoj kulturnoj grupi, nastao u periodu od 5.800 - 5.500 godine pre naše ere.
Rukovodilac istraživanja prof. dr Milorad Stojić. Istraživači koji su počeli sa radom prošle godine, trenutno doprli do sloja koji pripada srednjem i starijem bakarnom dobu (4.500 - 2.500. godine p.n.e.).
- Od početka istraživanja Bubnja imamo 30 otkopnih slojeva bronzanog doba (2.500-1350. g. p.n.e. ) i mlađeg bakarnog doba, a mene najviše interesuje sloj koji pripada prelazu iz neolita u bakarno doba ili prelaz iz vinčanske kulture u bubanjsku kulturnu grupu.
Arheolozi otkopavaju sloj po sloj, debljine od po četiri santimetara.
Otkopani materijal se prosejava i analizira, a zatim se nastavlja ekspertiza materijala - paleobotanička, antropološka, minerološka, fizička, radiokarbonsko datovanje i slično.
Lokalitet Bubanj predstavlja malu četvorougaonu površinu od sačuvanih stotinak kvadratnih metara ili tek 3,7 odsto od celokupnog arheološkog lokaliteta koji je početkom 1980-ih izgradnjom autoputa i zaobilaznice oko Niša, potpuno uništen uprkos činjenici da je pod zaštitu zakona stavljen još 1954. godine.
Očuvan lokalitet
- Imamo dokaze da ovo što je ostalo predstavlja ivični
deo nekadašnjeg lokaliteta. Lokalitet Bubanj spada u tri
najznačajnija lokaliteta u Evropi na kome se raspoznaje 17
slojeva kulture, ili život isto toliko kulturnih zajednica,
sa ukupnom dubinom od tri metra i „ključ je za razumevanje
praistorije“.
Stojić posebno ukazuje da je dokumentacija za predmete
nađene ranije na tom lokalitetu, koji se nalaze u niškom
Narodnom muzeju, uništena ili nestala, ali da će na osnovu
ovih najnovijih istraživanja arheolozi moći da razvrstaju i
tu građu.
Arheolozi su prošle godine najpre otkopali recedentni sloj,
a tokom istraživanja nađeno je i nekoliko srednjovekovnih
grobova sa prilozima poput nakita.
Istraživanja na Bubnju nastavljena su posle višedecenijske
pauze U naučnu literaturu prvi put su ušla sredinom 20. veka
zahvaljujući akademiku Milutinu Garašaninu koji je rezultate
svojih otkrića u Nišu predstavio na Trećem međunarodnom
kongresu u Cirihu.
Otvaranje dve sonde na lokalitetu Velike humske čuke (osam
kilometara severozapadno od Niša) označiće obnovu
istraživanja koje je 1933. prvo počeo profesor Vladimir
Fjuks sa američkog univerziteta Harvard, a nastavili dr
Miodrag Grbić i 1956. akademik Garašanin.
- Na lokalitetu Velika humska čuka zastupljeno je gvozdeno
doba, a sačuvani su ostaci antičkog, vizantijskog i
srednjovekovnog perioda“, kazao je Stojić.
Prema Stojiću, lokalitet je očuvan, a zahvaljujući svojim
geomorfološkim i kulturnoistorijskim karakteristikama mogao
bi da preraste u arheološki park - prvorazrednu turističku
atrakciju niškog kraja.
Garašanin je, kako je zabeleženo, otkrio naselje sa „kućama
u obliku zemunica opkoljenih rovom, što ukazuje da je ono
živelo u vreme velikih pomeranja nomadskih plemena sa
opasnostima da budu uništena“.
Zakonska zaštita
Od pokretnog materijala pronađeni su posuđe, zdele, kao i
bronzano koplje, pehari i drugo.
Lokalitet je 1949. stavljen pod zaštitu zakona, a 1979. je
proglašen za kulturno dobro od velike vrednosti.
Istraživanja na Bubnju i Velikoj humskoj čuki organizuju
Narodni muzej u Nišu, Arheološki institut iz Beograda,
Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture, uz veliku
pomoć Instituta fizike iz Beograda, beogradskog Univerziteta,
Univerziteta u Kembridžu i Trakološkog instituta iz Sofije.
Grad Niš je izdvojio 1,2 miliona dinara za terenska
istraživanja.
UPOZNAJTE ISTORIJU NAŠEG NARODA POSETITE ĆELE KULU, MEDIJANU, ČEGAR..
